m

ദേവൂമ്മേ... എന്താ ഇവിടെ ഒറ്റയ്ക്ക് ഇരിക്കുന്നത്? എല്ലാവരും അവിടെ ഭക്ഷണം കഴിക്കുകയാണ്. നിങ്ങളെന്താ പോയില്ലേ? വരൂ... ബെല്ലടിച്ചത് കേട്ടില്ലേ?”

വൃദ്ധസദനത്തിലെ സഹായി പെൺകുട്ടിയുടെ ചോദ്യം ദേവുവിനെ ഓർമകളുടെ ലോകത്തുനിന്ന് തട്ടിയുണർത്തി.

“ഇന്ന് എനിക്ക് അത്ര വിശപ്പില്ല മോളേ...” അവൾ ഒഴിഞ്ഞുമാറാൻ ശ്രമിച്ചു.

“അത് പറ്റില്ല. ദേവൂമ്മ വന്നേ മതിയാകൂ. മരുന്ന് കഴിക്കുമ്പോൾ ഭക്ഷണം വയറ്റിൽ ചെല്ലേണ്ടതല്ലേ?”

“ശരിയാണ് മോളേ. പക്ഷേ ഇന്ന് എനിക്കൊന്നിനും ഒരു താൽപ്പര്യവുമില്ല. മോൾ പൊയ്ക്കോ, അമ്മ വന്നോളാം.”

“അത് പറ്റില്ല.”

അവൾ ദേവുവിന്റെ കൈപിടിച്ച് നിർബന്ധപൂർവം ഭക്ഷണമുറിയിലേക്ക് കൂട്ടിക്കൊണ്ടുപോയി. ഭക്ഷണമേശയ്ക്കരികിലെ ബെഞ്ചിൽ പിടിച്ചിരുത്തുകയും ചെയ്തു. ഇനി എന്തു പറഞ്ഞാലും അവൾ വിട്ടുകൊടുക്കില്ലെന്ന് ദേവുവിന് അറിയാമായിരുന്നു.

എല്ലാവരും ഭക്ഷണം കഴിച്ചു പകുതിയായിരുന്നു. ഇന്ന് ചപ്പാത്തിയാണ്. വേണ്ടവർക്ക് ചപ്പാത്തി നൽകുന്നതാണ് അവിടുത്തെ പതിവ്. ദേവുവിന് അത്ര ഇഷ്ടമുള്ള ഭക്ഷണമല്ല ചപ്പാത്തി. എങ്കിലും ഒരെണ്ണമെടുത്ത് കറിയിൽ മുക്കി ഒരുകഷണം കടിച്ചു.

കണ്ണിൽനിന്ന് ഉതിർന്നുവീണ കണ്ണുനീർത്തുള്ളികൾ അതിനെ നനച്ചുവോ? ഒരു കഷണം പോലും തൊണ്ടയിലൂടെ ഇറങ്ങുന്നില്ലല്ലോ, ഭഗവാനേ! ആരോ തൊണ്ടയിൽ പിടിച്ചുവെച്ചതുപോലെ. അതെങ്ങനെയാണ് ഇറങ്ങുക?

ഒരിക്കൽപ്പോലും വിഷ്ണുവിന്റെ പിറന്നാളിന് അവന് ഭക്ഷണം കൊടുക്കാതെ താൻ ഒന്നും കഴിച്ചിട്ടില്ലല്ലോ. ഇന്നവന്റെ മുപ്പതാം പിറന്നാളല്ലേ? അവനും അച്ഛനും ഭക്ഷണം കഴിച്ചതിനുശേഷം മാത്രം കഴിക്കുന്ന പതിവായിരുന്നല്ലോ തനിക്ക്.

“എടോ ദേവ്, ഇവിടെ ഇരിക്കെടോ...”

താൻ മാറിനിന്നാലും അരികിൽ ചേർത്തിരുത്തിയാലേ ഏട്ടന് തൃപ്തിയാകൂ. അതൊരു പഴയ പതിവായിരുന്നു.

“അമ്മയൊക്കെ മരിച്ചില്ലേ? ദേവ്, ഇനി നീയാരെയാണ് പേടിക്കുന്നത്?”

എന്നും തന്നോട് ചോദിക്കുമായിരുന്നു. തന്റെ ജീവനുതന്നെ ജീവനായിരുന്നു അദ്ദേഹം.

“എന്നാലും വേണ്ട ഏട്ടാ... ദേവുവിന് ഇതാണ് ഇഷ്ടം.”

“അതല്ലേ പതിവ്? ഇനി അതൊന്നും മാറ്റണ്ട. നീയിങ്ങനെ തന്നെ ഇരുന്നാൽ മതി.”

അങ്ങനെ പറഞ്ഞ് താൻ ഒഴിഞ്ഞുമാറും.

അതായിരുന്നു തന്റെ ജീവിതം. അസൂയ തോന്നിപ്പിക്കുന്നത്ര സന്തോഷം നിറഞ്ഞ നാളുകൾ!

ഏട്ടന്റെ ജീവിതത്തിലേക്ക് കാൻസർ എന്ന മഹാവിപത്ത് കടന്നുവന്നപ്പോൾ ഇത്രവേഗം ആ ജീവനെ തന്നിൽനിന്ന് എന്നെന്നേക്കുമായി വേർപെടുത്താനുള്ള കാലന്റെ സൂത്രമായിരിക്കും അതെന്ന് താൻ കരുതിയിരുന്നില്ല.

അവസാനമായി യാത്ര പറഞ്ഞപ്പോൾ താൻ കരഞ്ഞില്ല. ഒരുതരം മരവിപ്പായിരുന്നു. ലോകത്തോടുതന്നെ വെറുപ്പ് തോന്നിയ നിമിഷങ്ങൾ. പിന്നീടുള്ള ഏക ലക്ഷ്യം മോനെ വളർത്തണം, അവനെ പഠിപ്പിക്കണം എന്നതുമാത്രമായിരുന്നു.

വിഷ്ണു പഠിക്കാൻ മിടുക്കനായിരുന്നു. അച്ഛന്റെ വഴിതന്നെ അവനും തിരഞ്ഞെടുത്തു. അച്ഛന്റെ ആഗ്രഹംപോലെ അവനെ ഉപരിപഠനത്തിനായി ഇംഗ്ലണ്ടിലേക്ക് അയച്ചപ്പോഴും അവനെയും ഇത്രവേഗം തന്നിൽനിന്ന് വിധി അടർത്തിയെടുക്കുമെന്ന് താൻ കരുതിയിരുന്നില്ല.

മറ്റൊരു യാഥാർഥ്യംകൂടി സ്വീകരിക്കേണ്ടിവന്നു. അവന്റെ വിവാഹം വിദേശത്തുവെച്ച് കൂട്ടുകാരുടെ സാന്നിധ്യത്തിൽ നടത്തിയെന്നറിഞ്ഞപ്പോഴും മനസ്സിൽ ചെറിയൊരു വിഷമം തോന്നിയിരുന്നു. നാട്ടിൻപുറത്തുകാരിയായ തന്റെ എതിർപ്പ് അവൻ പ്രതീക്ഷിച്ചിരുന്നിരിക്കണം.

“അമ്മ മാത്രമേയുള്ളൂ. പഠനം കഴിഞ്ഞ് ഞാൻ വേഗം തിരിച്ചുവരും,” എന്നായിരുന്നു അവന്റെ ഉറപ്പ്.

“നിന്റെ മദാമ്മക്കുട്ടിയെയും കൂട്ടി വേഗം വരൂ. അമ്മയ്ക്ക് കാണാൻ തിടുക്കമായി,” എന്ന് മറുപടി എഴുതി.

അവൻ അധികം വൈകാതെ അവളെയും കൂട്ടി അമ്മയുടെ അടുത്തേക്ക് പറന്നെത്തി.

എന്തൊരു ചേലായിരുന്നു ആ കുട്ടിക്ക്! നീലക്കണ്ണുകളും വെളുത്ത നിറവും. അവളെ നോക്കിയിരുന്നുപോയ സന്ദർഭങ്ങൾ എത്രയോ! തന്നെ കണ്ടപ്പോൾ അവൾക്കും വലിയ സന്തോഷം.

“Your mom is extremely beautiful!”

എന്നവൾ വിഷ്ണുവിനോട് പറയുന്നത് കേട്ടപ്പോൾ അതിന്റെ അർത്ഥമെന്താണെന്ന് താൻ ചോദിച്ചു.

“അമ്മേ, അവൾക്ക് അമ്മയെ ഒരുപാട് ഇഷ്ടമായെന്നാ പറഞ്ഞത്,” എന്ന് വിഷ്ണു ചിരിച്ചുകൊണ്ട് പറഞ്ഞു.

“അല്ലേ കാത്തൂ?”

അവളെ അവൻ വിളിക്കുന്നത് അങ്ങനെയാണ്. കെയ്ത്തി ആഗ്നസ് മാർക്ക് എന്ന അവളുടെ പേരിന് വിഷ്ണു നൽകിയ പുതിയ പേരായിരുന്നു കാത്തൂ.

അതും പറഞ്ഞ് അവൻ ചിരിച്ചു.

“അതെങ്ങനെ വിഷ്ണൂ? ഈ നാട്ടിൻപുറത്തുകാരിയായ അമ്മയെ ആ കുട്ടിക്ക് എങ്ങനെ ഇഷ്ടപ്പെടാനാണ്?”

മനസ്സിൽ അങ്ങനെ ചിന്തിച്ചെങ്കിലും സ്വയം സമാധാനിച്ചു.

വിഷ്ണുവിന്റെ ആചാരപ്രകാരം അമ്പലത്തിൽവെച്ച് ഒരിക്കൽക്കൂടി താലികെട്ടണമെന്ന് അവൾ നിർബന്ധം പിടിച്ചപ്പോൾ താനുമൊന്ന് അതിശയിച്ചുപോയി. അവൾക്ക് അത്രയേറെ താൽപ്പര്യം! നാട്ടിൽപ്പോലും ഇങ്ങനെയുള്ള കുട്ടികളെ കാണാൻ കിട്ടുമോ എന്നറിയില്ല. എന്റെ കുട്ടി ഭാഗ്യവാൻതന്നെ! മനസ്സിൽ ചെറിയൊരു അഹങ്കാരവും നുരഞ്ഞുപൊങ്ങി.

അവന്റെ ലീവ് കഴിയല്ലേ എന്ന് മനസ്സിൽ പ്രാർഥിച്ചു.

“ഇല്ലമ്മേ, ഞാൻ അധികകാലം അവിടെ തങ്ങില്ല. കുറച്ചുമാസങ്ങൾക്കകം തിരിച്ചുവരും. അപ്പോഴേക്കും അമ്മയെ കൊണ്ടുപോകാനുള്ള എല്ലാ നടപടിക്രമങ്ങളും പൂർത്തിയാക്കുകയും ചെയ്യും.”

അവൻ ഉറപ്പുനൽകി.

ജാനുവമ്മയെയും ശങ്കരൻകുട്ടിയെയും കാര്യങ്ങളൊക്കെ നോക്കാനേൽപ്പിച്ചു. പണത്തിന് ആവശ്യം വരുമ്പോഴൊക്കെ അറിയിക്കണം അമ്മേ എന്ന വാക്കും കൊടുത്തിട്ടാണ് അവൻ വീണ്ടും മടങ്ങിയത്.

ഒരു വർഷം ഉന്തിത്തള്ളി കഴിച്ചുകൂട്ടി. ഒടുവിൽ അവൻ തന്നെ കൊണ്ടുപോകാനായി വീണ്ടും എത്തി.

ജാനുവമ്മ ഉണ്ടാക്കിത്തന്ന അച്ചാറുകളും ചക്കപ്പപ്പടവുമൊക്കെ പ്രത്യേകം പാക്ക് ചെയ്തു. മരുമകൾക്ക് തേച്ചുകുളിക്കാനുള്ള കുഴമ്പുകൾ, ലേഹ്യങ്ങൾ, അരിഷ്ടങ്ങൾ... അങ്ങനെ എല്ലാംകൂടി ഒരു പെട്ടി നിറയെ സാധനങ്ങളുമായി യാത്രയായി. വീടിന്റെ താക്കോൽ ശങ്കരൻകുട്ടിയെയും ജാനുവമ്മയെയും ഏൽപ്പിച്ചിട്ടാണ് മകന്റെ കൂടെ പുറപ്പെട്ടത്.

വേഗം മടങ്ങണമെന്നായിരുന്നു മനസ്സിലെ പ്ലാൻ. ഏട്ടന്റെ അസ്ഥിത്തറയും ആ വീടും ഒന്നും ഉപേക്ഷിക്കാൻ തനിക്കാവില്ലല്ലോ. ഏട്ടന് വിളക്കുവെക്കുന്നതുപോലും പണ്ടേ വലിയ താൽപ്പര്യമില്ലായിരുന്നു. കുറച്ചുനാൾ മാത്രം മകനോടൊപ്പം കഴിഞ്ഞാൽ മതി. അവനു ജനിക്കാൻ പോകുന്ന കുഞ്ഞിനെ മനസ്സിൽ കണ്ടു. ഒരു ഓമനക്കുഞ്ഞുമോൾ!

മരുമകളുടെ പ്രസവം കഴിഞ്ഞു. കുഞ്ഞിനെ കണ്ടപ്പോൾ മനസ്സുനിറഞ്ഞു. തന്റെ പേരക്കിടാവിനെ ആദ്യം അവന്റെ അച്ഛന്റെ കൈകളിൽ കൊടുത്തതിനുശേഷം തന്റെ കൈകളിലേക്ക് ആ പൊന്നോമനയെ തന്നു.

തുടുത്ത വലിയ കണ്ണുകൾ, കറുത്ത ഇടതൂർന്ന മുടി, അവന്റെ മുത്തച്ഛനെപ്പോലെയുള്ള നെറ്റിത്തടം! രണ്ടു നാടുകളുടെ സംസ്കാരം ഒരുപോലെ ഉൾക്കൊള്ളാൻ വിധിക്കപ്പെട്ട എന്റെ കൊച്ചുമാലാഖ!

അന്നുമുതൽ അവളെ കാണാതെയും അവളുടെ കൊഞ്ചൽ കേൾക്കാതെയും ഉറങ്ങാൻ തനിക്ക് കഴിഞ്ഞിട്ടില്ല. മരുമകൾക്ക് ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷ മാത്രമേ അറിയുമായിരുന്നുള്ളൂ. എങ്കിലും വിഷ്ണു തന്റെ ഭാഷ അവൾക്ക് പരിഭാഷപ്പെടുത്തി കൊടുക്കാറുണ്ടായിരുന്നു.

ഞങ്ങളുടെ ഇടയിലെ ചിട്ടവട്ടങ്ങൾ ഏറെ വ്യത്യസ്തമായിരുന്നെങ്കിലും പരസ്പരമുള്ള സ്നേഹം അവയെയെല്ലാം അതിജീവിച്ചിരുന്നു.

കുറച്ചുദിവസങ്ങൾക്കുശേഷം വീണ്ടും നാട്ടിലേക്ക് മടങ്ങി. ജാനുവമ്മയുടെ മകൾ വന്നപ്പോൾ വീട്ടിലെ സഹായികളായിരുന്ന അവളുടെ അച്ഛനമ്മമാരെയും കൂട്ടിക്കൊണ്ടുപോയി. അങ്ങനെ വീണ്ടും താൻ ഒറ്റപ്പെട്ടു.

ഒടുവിൽ, തനിക്കും ഒരിടം തേടേണ്ടിവന്നു. അങ്ങനെയാണ് ഇവിടെയെത്തിയത്.

“ദേവൂമ്മേ... എണീക്കൂ.”

സഹായിപ്പെൺകുട്ടിയുടെ ശബ്ദം കേട്ട് ദേവു തിരിഞ്ഞുനോക്കി.

“വിളിച്ചപ്പോൾ വന്നല്ലോ. ഒന്നും കഴിച്ചതുമില്ല. പിന്നെയും ഇരുന്ന് സ്വപ്നം കാണുകയാണോ?”

“ഓ... ശരിയാണോ? വേണ്ട കുട്ടീ, ഇതെടുത്തോളൂ.”

“അമ്മയ്ക്ക് ഇന്ന് ഇതൊന്നും ഇറങ്ങില്ല കുട്ടീ.”

എണീറ്റ് കൈകഴുകി പതുക്കെ മുറിയിലേക്ക് നടന്നു. പകർന്നുവെച്ചിരുന്ന വെള്ളം എടുത്തു കുടിച്ചു.

വരാന്തയിൽ സൗമിനി ടീച്ചറും മറ്റൊരു ടീച്ചറും ഇരുന്ന് മക്കളുടെ ഗുണഗണങ്ങൾ പരസ്പരം വർണിക്കുകയാണ്. എല്ലാവർക്കും സ്വന്തം കുഞ്ഞുങ്ങൾ പൊന്നുകുഞ്ഞുങ്ങൾതന്നെ! മക്കൾ രണ്ടുപേരും ആൺതരികളായ അമ്മമാരുമുണ്ട്. രണ്ടുമൂന്ന് വർഷമായി മക്കൾ തിരിഞ്ഞുനോക്കിയിട്ടുപോലുമില്ലാത്തവരും അക്കൂട്ടത്തിലുണ്ട്. പക്ഷേ പണം അയക്കുന്നതിൽ ആരും ഒരു മുടക്കവും വരുത്തിയിരുന്നില്ല.

മക്കളെക്കുറിച്ചുള്ള വിശേഷങ്ങൾ പരസ്പരം പങ്കുവെച്ച് അവരെല്ലാം ഇവിടെ കഴിയുന്നു. ഒന്നിലും അവർക്കൊരു പരാതിയുമില്ല.

മറ്റൊരു അന്തേവാസിയാണ് സുഗന്ധാംബ. ഒരുകാലത്ത് പ്രശസ്തയായിരുന്ന വക്കീലായിരുന്നു അവർ. ആരോടും അധികം സംസാരിക്കാത്ത, കർക്കശസ്വഭാവമുള്ള ഒരു സ്ത്രീ. എപ്പോഴും എല്ലാവരിൽനിന്നും അകലം പാലിക്കാനാണ് അവർക്കിഷ്ടം.

മകൾ സമ്മാനിച്ച ടേപ്പ് റെക്കോർഡറിൽ ഹിന്ദി, ഇംഗ്ലീഷ് പാട്ടുകൾ സദാസമയവും ആസ്വദിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന അവർ, പുതിയ തലമുറയും തന്നെ സ്വീകരിച്ചേക്കാമെന്ന പ്രതീക്ഷയോടെ ജീവിക്കുന്ന വ്യക്തിത്വമായിരുന്നു.

പാട്ടിന്റെ ഈണത്തിനനുസരിച്ച് കാലുകൾ താളമിട്ടുകൊണ്ട് സ്വപ്നലോകത്ത് വിഹരിക്കുന്നവൾ. ഒരു മോഹനാംഗി!

അവർക്കും പരാതികളില്ല. പക്ഷേ അവരുടെ സ്വകാര്യതയിൽ ആരും ഇടപെടുന്നത് ഇഷ്ടമല്ലെന്നുമാത്രം. മിക്കവാറും ആരെങ്കിലും എതിരേ നടന്നുവരുന്നതു കാണുമ്പോൾ ഒരു പുഞ്ചിരി സമ്മാനിക്കാൻപോലും അവർ പിശുക്കു കാണിക്കും.

എന്നിരുന്നാലും ഒരിക്കൽ തന്നോട് ചോദിച്ചു:

“ദേവീ, തനിക്ക് എത്ര വയസ്സായി?”

തന്റെ വയസ്സ് കേട്ടപ്പോൾ അവർ ഒന്ന് ഞെട്ടിയതുപോലെ തോന്നി. എന്നിട്ട് പറഞ്ഞു:

“നിന്റെ കൈകളും മുഖവുമൊക്കെ ഒരു കൊച്ചുകുട്ടിയുടേതുപോലെയാണല്ലോ! നീ സുന്ദരിയാണ്. ആരും മോഹിച്ചുപോകുന്ന സൗന്ദര്യം. നിന്നെയും ഈശ്വരൻ ഒറ്റപ്പെടുത്തിയല്ലോ!”

“നിന്നെക്കാൾ എട്ടുവയസ്സു കൂടുതലായിരിക്കും എനിക്ക്, ദേവീ.”

എനിക്കവരെ ഇഷ്ടമാണ്. എപ്പോഴും സൗന്ദര്യം കാത്തുസൂക്ഷിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവൾ. മുടി ചീകാനും മുഖത്ത് ചായമിടാനും അവർ ഒരിക്കലും മറക്കാറില്ല. പണ്ടത്തെ രീതികളൊന്നും തെറ്റിക്കാതെ ഇന്നും അതെല്ലാം തുടർന്നുപോരുന്നു.

ഗർഭിണിയായപ്പോൾ ഉപേക്ഷിച്ചുപോയ പഞ്ചാബിക്കാരന്റെ മകളെ പഠിപ്പിച്ച് വളർത്തിയ മറ്റൊരു അമ്മ! സുഗന്ധാംബയുടെ കർക്കശമായ രീതികളോട് പൊരുത്തപ്പെടാൻ മടിച്ച മകളും ഭർത്താവും ഒടുവിൽ അവരെ ഇവിടെ ഉപേക്ഷിച്ചുപോയി.

ഒരുതരത്തിൽ എല്ലാവർക്കും ഇവിടം സ്വർഗംതന്നെയാണ്. പക്ഷേ, വേണ്ടപ്പെട്ടവരില്ലാതെ, ജനിപ്പിച്ച് വളർത്തി വലുതാക്കിയ മക്കളെ കാണാതെ കഴിയുന്ന ജീവിതം എല്ലാവരിലും വേദനയുണ്ടാക്കുന്നുണ്ടെന്ന് അവരുടെ മുഖങ്ങളിൽനിന്നുതന്നെ വായിച്ചറിയാം.

എവിടെയും തന്റെ മനസ്സ് നിൽക്കുന്നില്ലല്ലോ! അതങ്ങനെ കടിഞ്ഞാൺ നഷ്ടപ്പെട്ട കുതിരയെപ്പോലെ ശീഘ്രം പായുകയാണ്.

വേണ്ട, ഇനിയൊന്നും ഓർക്കേണ്ട. തന്റെ കുട്ടിയെ കാണാൻ കഴിഞ്ഞില്ലെങ്കിലും വേണ്ടില്ല. അവന്റെ നന്മയാണ് തനിക്ക് പ്രധാനം.

ഈശ്വരാ, അവന് തുണയാകണേ! കാത്തുകൊള്ളണേ ഭഗവാനേ!

ഭഗവദ്ഗീത ഒരിക്കൽക്കൂടി തുറന്നുവെച്ച് മനസ്സ് ഏകാഗ്രമാക്കി വായന തുടർന്നു. ഇപ്പോൾ മനസ്സിന് ഒരിത്തിരി ആശ്വാസം തോന്നുന്നുണ്ട്. അതാണല്ലോ തനിക്കുവേണ്ടത്.

എവിടെയും മനസ്സ് ഉറയ്ക്കുന്നില്ല. ഒന്ന് കിടന്നാലോ? കിടക്കയൊന്ന് കുടഞ്ഞുവിരിച്ചു.

“ദേവൂമ്മേ...”

സഹായിപ്പെൺകുട്ടിയുടെ ശബ്ദം കേട്ട് തിരിഞ്ഞുനോക്കി. ഈ കുട്ടി സ്വൈര്യം തരില്ലല്ലോ!

“എന്തിനാ കുട്ടീ? എന്താണ് വേണ്ടത്?”

“ദേവൂമ്മേ, ഇങ്ങോട്ട് നോക്കിയേ... ആരാ വന്നേക്കുന്നതെന്ന്!”

“ആരാ? മനസ്സിലാകുന്നില്ലല്ലോ കുട്ടീ...”

കണ്ണുകൾ തിരുമി, ഊരിവെച്ച കണ്ണട എടുത്ത് കണ്ണിൽവെച്ചു.

“ഈശ്വരാ! ഇതാരിത്?”

“എന്താ മോനേ, നീ അറിയിക്കാതെ വന്നത്?”

കണ്ണുകളെ വിശ്വസിക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല.

വിഷ്ണുവല്ലേ അത്! കുറച്ചുകൂടി തടിച്ചിരിക്കുന്നു. അവന്റെ കൈകളിൽ പൂച്ചക്കണ്ണുള്ള ഒരു കുട്ടി തെല്ലൊരു അതിശയത്തോടെ തന്നെ നോക്കുന്നുണ്ട്. അവന്റെ കൈപിടിച്ച് മറ്റൊരു ഓമനക്കുട്ടിയും!

ഇവളെയല്ലേ രണ്ടുവർഷം മുമ്പ് മനസ്സില്ലാമനസ്സോടെ താൻ വിട്ടുപോന്നത്? തന്റെ പേരക്കുട്ടി!

“ഹായ്, ഗ്രാൻഡ്മാ!”

എന്ന് വിളിച്ചുകൊണ്ട് ഓടിവന്നവൾ തന്നെ കെട്ടിപ്പിടിച്ചു. കൈകളിലുണ്ടായിരുന്ന റോസാപ്പൂക്കൾ തനിക്കുനേരെ നീട്ടി.

വിഷ്ണു മക്കളോട് എല്ലാം പറഞ്ഞുമനസ്സിലാക്കിയിട്ടുണ്ടാവണം. മറ്റേ കുഞ്ഞുമകൾ തന്നെ കണ്ടതും അവന്റെ തോളിലേക്ക് മെല്ലെ മുഖം ചേർത്തു.

മരുമകളെ കാണുന്നതിനായി കണ്ണുകൾ ചുറ്റും പരതി.

“മോനേ, എവിടെ നിന്റെ മദാമ്മക്കുട്ടി?”

അവൻ ഒന്നും പറയാതെ തന്റെ മാറിലേക്ക് ചാരിനിന്ന് പൊട്ടിക്കരഞ്ഞു.

“അമ്മേ... അവളില്ല. നമ്മളെ വിട്ടുപോയിരിക്കുന്നു.”

“എന്താ കുട്ടീ? നീ എന്താണീ പറയുന്നത്?”

“ഈ കുഞ്ഞുമോളെ അധികകാലം കാണാൻ അവൾക്ക് യോഗമുണ്ടായില്ല, അമ്മേ. അമ്മയെ അറിയിക്കാതെ ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും ഒരുമിച്ച് വരണമെന്ന് കരുതിയതായിരുന്നു. അതും സംഭവിച്ചു, അമ്മേ...”

തന്റെ കാലുകൾ ഇടറുന്നുവോ?

വീഴാതിരിക്കാൻ കട്ടിൽപ്പടിയിൽ ബലമായി പിടിച്ചു. തളരാനുള്ള സമയമല്ലിത്. അവന് ഇപ്പോൾ താനല്ലാതെ മറ്റൊരു തണലില്ലല്ലോ!

തന്റെ കുഞ്ഞിന് ഒരു തണലാകാൻ ഇനിയും കൈകൾക്ക് ബലം നേടേണ്ടിയിരിക്കുന്നു.

എങ്കിലും ഈശ്വരാ, വിധി എന്റെ കുഞ്ഞിനും ഇങ്ങനെയൊരു പരീക്ഷണം നൽകിയല്ലോ!

അവനെ തന്നോട് ചേർത്തുപിടിച്ച് മൂർധാവിൽ ചുംബിച്ചു.

ഇനിയുള്ള ജീവിതത്തിൽ അവനും കുഞ്ഞുങ്ങൾക്കും താനൊരു തണലാകണം. നഷ്ടപ്പെട്ട സ്നേഹത്തിന്റെ വേദനയിൽ തളർന്നുപോകാതെ അവരെ ചേർത്തുപിടിക്കണം.

മനസ്സിൽ ഒരു പ്രാർഥന മാത്രം:

ഈശ്വരാ, ഇനിയുള്ള കാലമെങ്കിലും എന്റെ മക്കൾക്ക് സന്തോഷവും സമാധാനവും നൽകണേ!

ശുഭം.

Autumn Whispers in Every Petal

Maple Leaf Flowers

Nature's Beauty, Recreated by Hand

“Look at me, friends! I may not be a real flower, but I have something special to offer you!”

Everybody loves flowers. They are nature's own artwork, bringing beauty, warmth, and happiness into our lives. Have you ever wondered why we love decorating our homes with flowers? Their beauty has a powerful emotional impact

. They bring comfort, lift our spirits, and brighten our surroundings.

Fresh flowers are beautiful, but they are not always available or convenient to keep at home. That is why we often turn to artificial flowers to recreate the same charm and beauty.

Nature's wonderful creations bring joy and peace to countless people. Flowers can cheer up someone who is unwell, brighten a dull day, and fill our hearts and homes with happiness.

We have seen so many creative ways of making flowers from paper and fabric. But have you ever imagined making flowers using real leaves? Perhaps not!

Here is a lovely and enjoyable craft idea that brings the beautiful colours of autumn from the outdoors into your home. Using colourful maple leaves, we can create delicate little roses that look surprisingly beautiful and natural.

കാലം കാത്തുവെച്ച ചരിത്രസ്മൃതി

 

ചരിത്രം ഉറങ്ങുന്ന വഴിയിലൂടെ...

സർവകലാശാലയിൽ ഐച്ഛിക വിഷയമായി ചരിത്രം തിരഞ്ഞെടുത്തപ്പോഴും, അന്നത്തെ മഹാന്മാരെക്കുറിച്ച് പഠിച്ചപ്പോഴും, അവർ വളർന്ന നാടും പ്രവർത്തനമേഖലകളും ഒരുനാൾ നേരിൽ കാണാൻ കഴിയുമെന്ന് അന്നൊരിക്കലും ഞാൻ സങ്കൽപ്പിച്ചിരുന്നില്ല. അവരെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ അറിയാനും അവർ ജീവിച്ച സാഹചര്യങ്ങളിലൂടെ മനസ്സുകൊണ്ടെങ്കിലും ഒന്നു സഞ്ചരിക്കാനും എന്നും ഒരു മോഹമുണ്ടായിരുന്നു.

അമേരിക്കയിൽ വന്നുചേർന്ന നാൾ മുതൽ എന്റെ മനസ്സിൽ ആദ്യം ഇടംപിടിച്ചിരുന്ന ഒരിടമുണ്ടായിരുന്നു. അവിടേക്കുതന്നെ ആദ്യം പോകണമെന്നൊരു തീരുമാനവും മനസ്സിലുറപ്പിച്ചിരുന്നു. അത്രമേൽ എന്നെ സ്വാധീനിച്ച ഒരു ചരിത്രപുരുഷനായിരുന്നു അബ്രഹാം ലിങ്കൺ.

ആ മോഹസാക്ഷാത്കാരത്തിന്റെ നിമിഷത്തിലേക്കുള്ള യാത്രയായിരുന്നു പിന്നീട് 

അമേരിക്കയുടെതിനാറാമത്തെ പ്രസിഡന്റായിരുന്ന അബ്രഹാം ലിങ്കൺ.

1809 ഫെബ്രുവരി 12-ന് കെന്റക്കി സംസ്ഥാനത്തെ ഹാർഡിൻ കൗണ്ടിയിലെ സിങ്കിങ് സ്പ്രിങ് ഫാമിലാണ് അദ്ദേഹം ജനിച്ചത്. ദരിദ്രരായ തോമസ് ലിങ്കണിന്റെയും നാൻസി ഹാങ്ക്സിന്റെയും മകനായി ഒരു സാധാരണ മരക്കുടിലിൽ ജനിച്ച ആ ബാലൻ ഒരുനാൾ അമേരിക്കയുടെ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും മഹാന്മാരായ പ്രസിഡന്റുമാരിൽ ഒരാളായി മാറുമെന്ന് ആരും കരുതിയിരിക്കില്ല.

1861 മാർച്ച് 4 മുതൽ 1865 ഏപ്രിൽ 15 വരെയായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രസിഡൻസി. ഭാര്യ മേരി ടോഡ് ലിങ്കൺ. റോബർട്ട് ടോഡ് ലിങ്കൺ, എഡ്വേർഡ് ബേക്കർ ലിങ്കൺ, വില്ലി ലിങ്ക

ലിങ്കൺ ജീവിച്ചിരുന്ന വീട്...

മ്യൂസിയത്തിൽ ഇനിയും ഒരുപാട് കാണാനുണ്ടായിരുന്നു. എന്നാൽ അവിടെ മാത്രം കണ്ടാൽ മതിയാകില്ലല്ലോ! അദ്ദേഹം ജീവിച്ചിരുന്ന വീട് കൂടി കാണാനുള്ള തിടുക്കമായിരുന്നു മനസ്സുനിറയെ.

രാവിലെ മുതൽ സന്ദർശകരുടെ വരവ് നിയന്ത്രിച്ചുകൊണ്ട് ഗൈഡുകൾ അവിടെ സജീവമായിരുന്നു. ഞങ്ങളും ആ സന്ദർശകസംഘത്തിന്റെ ഭാഗമായി.

അവിടെ അപ്പോഴും ചില ഖനനപ്രവർത്തനങ്ങൾ നടന്നുകൊണ്ടിരുന്നു. ചരിത്രത്തിന്റെ ശേഷിപ്പുകൾ കണ്ടെത്താനുള്ള അന്വേഷണത്തിൽ ശാസ്ത്രജ്ഞർ തിരക്കിലായിരുന്നു. അവരുടെയടുത്തുചെന്ന് ഞാൻ ഒരു ചരിത്രാധ്യാപികയാണെന്നു പറഞ്ഞപ്പോൾ അവർ വളരെ താൽപര്യത്തോടെ ഓരോ കാര്യങ്ങളും കാണിച്ചുതന്നു. മണ്ണിനടിയിൽ മറഞ്ഞുകിടന്ന കാലത്തിന്റെ അടയാളങ്ങൾ കണ്ടെത്താനുള്ള അവരുടെ പരിശ്രമം എന്നെ ഏറെ ആകർഷിച്ചു.

അവിടെ കൂടുതൽ നേരം ചെലവഴിക്കണമെന്നുണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും സമയം അനുവദിച്ചില്ല. ഇനിയും പകുതിപോലും കണ്ടുതീർന്നിട്ടില്ലല്ലോ എന്നൊരു വിഷമവും മനസ്സിലുണ്ടായിരുന്നു.

അദ്ദേഹത്തിന്റെ വീടിന്റെ പരിസര

വും പഴയകാല ജീവിതരീതികളും ഗ്രാമത്തിന്റെ രൂപഭംഗിയും ഓരോന്നായി കണ്ടറിഞ്ഞു. പഴയ വീടുകൾ, അയൽപക്കങ്ങൾ, കുതിരവണ്ടികൾ, കന്നുകാലിത്തൊഴുത്ത്, കിണറ്റിലെ വെള്ളം ശേഖരിച്ചിരുന്ന ബാരലുകൾ, ലിങ്കണിന്റെ രണ്ടാമത്തെ കട എന്നിവയെല്ലാം ആ കാലഘട്ടത്തിലേക്ക് എന്നെ കൂട്ടിക്കൊണ്ടുപോയി.

ചിലയിടങ്ങളിൽ അന്നത്തെ ജീവിതരീതികൾ പുനരാവിഷ്കരിക്കുന്നതിനായി പ്രത്യേകം വേഷം ധരിച്ചവരെയും കാണാമായിരുന്നു. അന്നത്തെ വീട്ടുജോലിക്കാരിയുടെ വേഷത്തിൽ ഒരാൾ നിൽക്കുന്നത് കണ്ടപ്പോൾ ആ കാലഘട്ടത്തിലെ ജീവിതം മനസ്സിൽ തെളിഞ്ഞുവന്നു.

ഒരു സാധാരണ ബാലനിൽനിന്ന് മഹാനായ നേതാവിലേക്ക്...

ചരിത്രത്തിൽ മായാത്ത വ്യക്തിമുദ്ര പതിപ്പിച്ച അബ്രഹാം ലിങ്കണിന്റെ ജീവിതം പരിശോധിക്കുമ്പോൾ അത് അതിജീവനത്തിന്റെയും കഠിനാധ്വാനത്തിന്റെയും നിരന്തരമായ പരിശ്രമത്തിന്റെയും ചരിത്രമാണെന്നു മനസ്സിലാകും.

ദരിദ്രമായ കുടുംബത്തിൽ ജനിച്ച അദ്ദേഹത്തിന് ബാല്യത്തിൽ വിദ്യാഭ്യാസം നേടാനുള്ള അവസരങ്ങൾ വളരെ കുറവായിരുന്നു. കുടുംബത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ കാരണം ചെറുപ്പത്തിൽത്തന്നെ അച്ഛനോടൊപ്പം കൃഷിപ്പണികളിൽ സഹായിക്കേണ്ടിവന്നു.

അമ്മ നാൻസിയായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തെ എഴുത്തും വായനയും പഠിപ്പിച്ചത്. ഈസോപ്പുകഥകൾ പോലുള്ള സന്മാർഗകഥകൾ പറഞ്ഞുകൊടുത്തും വായനയിലേക്ക് വഴിതെളിച്ചും അമ്മ അദ്ദേഹത്തിന്റെ വളർച്ചയിൽ വലിയ പങ്കുവഹിച്ചു.

എന്നാൽ ഒൻപതാം വയസ്സിൽ അമ്മയുടെ മരണം ആ ബാലന്റെ ജീവിതത്തിൽ വലിയൊരു ശൂന്യത സൃഷ്ടിച്ചു. പിന്നീട് പിതാവ് മറ്റൊരു വിവാഹം കഴിച്ചു. കുടുംബം പല കാരണങ്ങളാൽ പല സ്ഥലങ്ങളിലേക്കും താമസം മാറ്റി.

ജീവിതത്തിലെ പ്രതിസന്ധികൾക്കിടയിലും വായനയോടുള്ള താൽപര്യം അദ്ദേഹം കൈവിട്ടില്ല. സ്വയം പഠിച്ചും ജീവിതാനുഭവങ്ങളിൽനിന്ന് പാഠങ്ങൾ ഉൾക്കൊണ്ടും അദ്ദേഹം മുന്നോട്ടുപോയി.

യൗവനകാലത്ത് പലവിധ ജോലികളും ചെയ്തു. കച്ചവടക്കാരനായും പോസ്റ്റ്മാനായും വഞ്ചിയിൽ ചരക്കുകൾ കൊണ്ടുപോകുന്ന തൊഴിലാളിയായും പ്രവർത്തിച്ചു. ഗുസ്തിക്കാരനായും അദ്ദേഹം അറിയപ്പെട്ടിരുന്നു.

ഒരിക്കൽ ന്യൂ ഓർലിയൻസിലേക്കുള്ള യാത്രയ്ക്കിടെ കണ്ട അടിമച്ചന്ത അദ്ദേഹത്തിന്റെ മനസ്സിനെ ആഴത്തിൽ വേദനിപ്പിച്ചു. മനുഷ്യനെ മനുഷ്യനായി കാണാത്ത ആ ക്രൂരമായ സമ്പ്രദായത്തിനെതിരെ പോരാടണമെന്ന ഉറച്ച തീരുമാനം അന്നുമുതൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മനസ്സിൽ ശക്തിപ്പെട്ടു.

1832-ൽ രാഷ്ട്രീയരംഗത്തേക്ക് കടന്ന അദ്ദേഹം ഇല്ലിനോയി സംസ്ഥാന നിയമസഭയിലേക്ക് മത്സരിച്ചു. പിന്നീട് സ്വയം നിയമപഠനം നടത്തി അഭിഭാഷകനായി. ജീവിതത്തിന്റെ പല മേഖലകളിലും പ്രവർത്തിച്ചുകൊണ്ട് ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ ശ്രദ്ധേയനായി.

1860-ലെ പ്രസിഡന്റ് തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ റിപ്പബ്ലിക്കൻ പാർട്ടിയുടെ സ്ഥാനാർഥിയായി മത്സരിച്ച് വിജയിച്ചു. 1861 മാർച്ച് 4-ന് അമേരിക്കയുടെ പതിനാറാമത്തെ പ്രസിഡന്റായി അധികാരമേറ്റു.

അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രസിഡൻസി കാലഘട്ടം അമേരിക്കൻ ആഭ്യന്തരയുദ്ധത്തിന്റെ നാളുകളായിരുന്നു. അടിമത്തത്തെ അനുകൂലിച്ചിരുന്ന തെക്കൻ സംസ്ഥാനങ്ങൾ യൂണിയനിൽനിന്ന് വേർപെട്ട് കോൺഫെഡറേറ്റ് സ്റ്റേറ്റ്സ് ഓഫ് അമേരിക്ക രൂപീകരിച്ചു. രാജ്യത്തിന്റെ ഐക്യം നിലനിർത്തുന്നതിനായി ലിങ്കൺ ശക്തമായ നേതൃത്വം നൽകി.

1863-ൽ അദ്ദേഹം പുറപ്പെടുവിച്ച വിമോചന വിളംബരം അടിമത്തത്തിനെതിരായ പോരാട്ടത്തിലെ നിർണായകമായ ഒരു ചുവടുവയ്പ്പായി മാറി. പിന്നീട് അമേരിക്കയിൽ അടിമത്തം പൂർണമായും നിരോധിക്കുന്ന പതിമൂന്നാം ഭരണഘടനാഭേദഗതിക്ക് വഴിയൊരുക്കുകയും ചെയ്തു.

അമേരിക്കൻ ആഭ്യന്തരയുദ്ധത്തിൽ യൂണിയൻ വിജയിച്ചു. 1865-ൽ അടിമത്തം അവസാനിപ്പിക്കുന്ന ഭരണഘടനാഭേദഗതി നിലവിൽ വന്നു.

എന്നാൽ അധികകാലം ആ മഹാനായ നേതാവിന് ജനങ്ങൾക്കൊപ്പം ജീവിക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല.

1865 ഏപ്രിൽ 14-ന് വാഷിങ്ടണിലെ ഫോർഡ്സ് തിയേറ്ററിൽ Our American Cousin എന്ന നാടകം കണ്ടുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ ജോൺ വിൽക്കിസ് ബൂത്ത് എന്ന നടൻ അദ്ദേഹത്തിനു നേരെ വെടിയുതിർത്തു. പിറ്റേന്ന്, ഏപ്രിൽ 15-ന് ലിങ്കൺ അന്തരിച്ചു.

അമേരിക്കൻ ചരിത്രത്തിൽ വധിക്കപ്പെട്ട ആദ്യ പ്രസിഡന്റായി അദ്ദേഹം മാറി.

പരാജയങ്ങൾ വിജയത്തിലേക്കുള്ള ചവിട്ടുപടികൾ...

അബ്രഹാം ലിങ്കണിന്റെ ജീവിതചരിത്രം വായിക്കുമ്പോൾ അതൊരു വിജയഗാഥ മാത്രമല്ല, പരാജയങ്ങളെ അതിജീവിച്ച ഒരു മനുഷ്യന്റെ ജീവിതപാഠം കൂടിയാണെന്ന് മനസ്സിലാകും.

ജീവിതത്തിൽ പലതവണ അദ്ദേഹം പരാജയപ്പെട്ടു. കച്ചവടശ്രമങ്ങൾ വിജയിച്ചില്ല. തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ തിരിച്ചടികൾ നേരിട്ടു. വ്യക്തിജീവിതത്തിലും വലിയ ദുഃഖങ്ങൾ അനുഭവിക്കേണ്ടിവന്നു.

എന്നാൽ പരാജയങ്ങളെല്ലാം അദ്ദേഹത്തിന് പുതിയ പാഠങ്ങളായിരുന്നു. ഓരോ വീഴ്ചയിൽനിന്നും വീണ്ടും എഴുന്നേൽക്കാനുള്ള കരുത്ത് അദ്ദേഹം നേടി.

ഒടുവിൽ അമ്പത്തിരണ്ടാം വയസ്സിൽ അമേരിക്കയുടെ പ്രസിഡന്റായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.

കേവലം നാലര വർഷത്തോളം മാത്രമേ അദ്ദേഹത്തിന് പ്രസിഡന്റായി പ്രവർത്തിക്കാൻ കഴിഞ്ഞുള്ളൂ. എങ്കിലും ആ ചെറിയ കാലയളവിനുള്ളിൽ അമേരിക്കൻ ചരിത്രത്തിന്റെ ഗതി മാറ്റാൻ അദ്ദേഹത്തിനു സാധിച്ചു.

രാജ്യത്തിന്റെ ഐക്യം കാത്തുസൂക്ഷിക്കുകയും അടിമത്തം അവസാനിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള നിർണായക നടപടികൾ സ്വീകരിക്കുകയും ചെയ്ത അദ്ദേഹത്തിന്റെ സംഭാവനകൾ അമേരിക്കൻ ജനതയുടെ സാമൂഹികവും രാഷ്ട്രീയവുമായ ചരിത്രത്തിൽ വലിയ മാറ്റങ്ങൾക്ക് വഴിയൊരുക്കി.

പരാജയങ്ങളെ ഭയന്ന് അദ്ദേഹം പിന്മാറിയിരുന്നെങ്കിൽ അമേരിക്കൻ ചരിത്രം മറ്റൊരു വഴിയിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുമായിരുന്നില്ലേ എന്ന ചിന്ത മനസ്സിൽ ഉയർന്നുവന്നു.

ചരിത്രം തൊട്ടറിഞ്ഞ നിമിഷങ്ങൾ...

ഇന്നനുഭവിക്കുന്ന പല നന്മകൾക്കും വഴിയൊരുക്കിയ ആ മഹാന്റെ പാദസ്പർശമേറ്റ മണ്ണിൽ കാലുകുത്തിയപ്പോൾ ഒരു നിമിഷം ഞാൻ എന്നെത്തന്നെ മറന്നുപോയി.

അദ്ദേഹത്തോടുള്ള ആദരസൂചകമായി അന്നത്തെ വീടുകളും പരിസരങ്ങളും കഴിയുന്നത്ര പഴമ നിലനിർത്തി സംരക്ഷിച്ചിരിക്കുന്നത് കണ്ടപ്പോൾ മനസ്സിൽ വല്ലാത്തൊരു സന്തോഷം നിറഞ്ഞു.

പ്രസിഡന്റാകുന്നതിനു മുമ്പ് ഒരു സാധാരണക്കാരന്റെ ജീവിതം നയിച്ചിരുന്ന ആ സ്ഥലവും മണ്ണും ഞാൻ കൺകുളിർക്കെ കണ്ടു.

വിശാലമായ ഒറ്റമുറിയിൽത്തന്നെ കിടപ്പുമുറിയും ഭക്ഷണം കഴിക്കാനുള്ള മേശയും ഇരിപ്പിടവുമെല്ലാം ഒരുക്കിയിരിക്കുന്നു. ഇന്നത്തെ വീടുകളിലേതുപോലെ ഓരോ ആവശ്യത്തിനും പ്രത്യേകം മുറികളൊന്നുമില്ലായിരുന്നു എന്നത് മറ്റൊരു പ്രത്യേകതയായി തോന്നി.

ഇരുനൂറിലേറെ വർഷങ്ങൾക്കുമുമ്പുള്ള ആ ജീവിതരീതികളിലേക്ക് ഞാനും മനസ്സുകൊണ്ട് ഒരിക്കൽക്കൂടി ഊർന്നിറങ്ങി.

അവിടെയുള്ള ഓരോ വസ്തുവിനും ഓരോ കഥ പറയാനുണ്ടെന്നു തോന്നി. നാം ചരിത്രപുസ്തകങ്ങളിൽ വായിച്ചറിഞ്ഞ കാര്യങ്ങൾ ഇതാ നമ്മുടെ കൺമുന്നിൽ! ആ കാലഘട്ടത്തിലെ മനുഷ്യരുടെ ജീവിതവും ചുറ്റുപാടുകളും മനസ്സിൽ വരച്ചെടുക്കാൻ എനിക്കു കഴിഞ്ഞു.

രാവിലെ തുടങ്ങിയ കാഴ്ചകൾക്കിടയിൽ സമയം പോയതറിഞ്ഞില്ല. സന്ദർശകർക്ക് വൈകുന്നേരം ആറുമണിവരെ മാത്രമേ പ്രവേശനാനുമതിയുള്ളൂ എന്നറിഞ്ഞപ്പോൾ മനസ്സൊന്നു പിടഞ്ഞു.

അവിടെനിന്ന് മടങ്ങാൻ മനസ്സനുവദിക്കുന്നില്ല. ഇനിയും കുറച്ചുനേരംകൂടി ആ മണ്ണിൽ നിൽക്കണമെന്നൊരു മോഹം.

എങ്കിലും തിരിച്ചുപോകേണ്ട സമയമായിരിക്കുന്നു.

തീർച്ചയായും ഒരിക്കൽക്കൂടി ഞാൻ ഇവിടെ വരും എന്ന പ്രതീക്ഷയോടെ അവസാനമായി ഒരിക്കൽക്കൂടി തിരിഞ്ഞുനോക്കി. ആ മഹാനായ മനുഷ്യന്റെ ജീവിതം മനസ്സിൽ ധ്യാനിച്ചുകൊണ്ട് മനസ്സില്ലാമനസ്സോടെ ഞാൻ പതുക്കെ അവിടെനിന്നും മടങ്ങി.

സത്യസന്ധനായ ആ മനുഷ്യന്റെ ജീവിതം പകർന്നാടിയ ആ നല്ല നാടിനോടുള്ള സ്നേഹവും ആദരവും ഹൃദയത്തിൽ നിറഞ്ഞുനിന്നു.

അപ്പോൾ എന്റെ കണ്ണുകളിൽനിന്ന് അടർന്നുവീണ രണ്ടു തുള്ളി കണ്ണുനീർ ആ പുണ്യഭൂമിയുടെ മണ്ണിൽ പൊടിഞ്ഞുവീണിട്ടുണ്ടാകുമെന്ന് ഇന്നും എനിക്കുറപ്പുണ്ട്!

ചരിത്രം ചിലപ്പോൾ പുസ്തകത്താളുകളിൽ ഉറങ്ങിക്കിടക്കും. ചിലപ്പോൾ മണ്ണിലും വീടുകളിലും പഴയ വസ്തുക്കളിലും ഓർമ്മകളിലും അത് ജീവിച്ചിരിക്കും. അന്നെനിക്ക് അനുഭവപ്പെട്ടത് അതായിരുന്നു.

ചരിത്രം പഠിച്ച ഒരു വിദ്യാർഥിനിയിൽനിന്ന് ചരിത്രത്തെ തൊട്ടറിഞ്ഞ ഒരു യാത്രികയായി മാറിയ ആ ദിവസം എന്റെ ജീവിതത്തിലെ ഒരിക്കലും മായാത്ത ഓർമ്മയായി ഇന്നും നിലനിൽക്കുന്നു.

---

നന്ദി

എത്ര തിരക്കുപിടിച്ച ജീവിതത്തിനിടയിലും എന്റെ ആഗ്രഹത്തിനുവേണ്ടി സമയം കണ്ടെത്തി അവധിയെടുത്ത് എനിക്കൊപ്പം ഈ യാത്രയിൽ പങ്കുചേർന്ന എന്റെ മകനും ഡോക്ടറുമായ ജോർജ് തോമസിനോടും, ക്യാപിറ്റൽ ബിൽഡിങ്ങിലെ ഉദ്യോഗസ്ഥരായ എന്റെ സഹോദരീപുത്രി നിഷയോടും ബൈജുവിനോടും ഹൃദയം നിറഞ്ഞ നന്ദിയും സ്നേഹവും അറിയിക്കുന്നു.

ഒരു ഞെട്ടിയുണരലിന്റെ വേദന

സ്വപ്നങ്ങൾക്കപ്പുറം ഒരു വേദന

നിദ്ര എന്നെ അൽപ്പനേരത്തേക്ക് ഞാനറിയാത്ത ഏതോ ഒരു ലോകത്തേക്ക് കൂട്ടിക്കൊണ്ടുപോയി. അവിടെ ഞാനും എന്റെ സ്വപ്നങ്ങളും ഉയർന്നുപൊങ്ങി, തെന്നിപ്പറന്നു.

എന്നാൽ, ഒരുനിമിഷംകൊണ്ട് അവൾ എന്നെ യാതൊരു ദാക്ഷിണ്യവുമില്ലാതെ എന്റെ യാഥാർത്ഥ്യലോകത്തേക്ക് വലിച്ചെറിഞ്ഞു.

"അരുതേ... ചെയ്യരുതേ..." എന്ന് പലതവണ യാചിക്കാനൊരുങ്ങിയ എന്റെ വാക്കുകൾ തൊണ്ടയിൽ കുരുങ്ങിപ്പോയി. എങ്കിലും, ആ വാക്കുകൾ അശരീരിയായി അവന്റെ ചെവികളിലെങ്കിലും പതിക്കണമേയെന്ന് ഞാൻ വൃഥാ മോഹിച്ചു.

ആ ബലിഷ്ഠമായ കൈകളിലേക്ക് ഞാൻ ചെന്നെത്തിയിരുന്നെങ്കിൽ എന്ന് മനമുരുകി പ്രാർത്ഥിച്ചു. പക്ഷേ, ആ ഏറിന്റെ ആഘാതത്തിൽ ഞാൻ ഞെട്ടിയുണർന്നു.

അപ്പോഴേക്കും ഈ രാവും പകലും എനിക്ക് അന്യമായിക്കഴിഞ്ഞിരുന്നു. അവനും ഇനി ഞാനറിയാത്ത ഏതോ ലോകത്തിലായിരിക്കുമോ?

ഇല്ല... അങ്ങനെ ആവാൻ വഴിയില്ല. കാരണം, ഇപ്പോഴെങ്കിലും അവനറിയാം, ഞാനില്ലാത്ത ഒരു ലോകം ഇനി അവനുണ്ടാവില്ലെന്ന്.

അതെനിക്കുറപ്പാണ്!

മണ്ണറിഞ്ഞ മനം

സായിപ്പിന്റെ പച്ചക്കറിത്തോട്ടം

അടുത്ത വീട്ടിലെ സായിപ്പിന്റെ പച്ചക്കറിത്തോട്ടം എന്നെ ഒരുപാട് കാലമായി വല്ലാതെ ആകർഷിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു. ആ തോട്ടം പൂവിടുന്നതും, കായ്ക്കുന്നതും, ഇലകൾ വാടി കരിഞ്ഞുപോകുന്നതും വരെ എനിക്കറിയാം. കാരണം, മണ്ണിന്റെ മണം എനിക്ക് എന്നും ഒരു ദൗർബല്യമാണ്; പൂക്കളുടെ ഭംഗിയാകട്ടെ മനസ്സിനെ കുട്ടിക്കാലത്തേക്കു കൂട്ടിക്കൊണ്ടുപോകുന്ന ഒരു മായാജാലവും.

കുഞ്ഞുനാളുകളിൽ കൃഷിയുടെ പച്ചപ്പിൽ ഉണരുകയും വിളവിന്റെ സമൃദ്ധിയിൽ ഉറങ്ങുകയും ചെയ്ത ഒരു കുടുംബത്തിലായിരുന്നു എന്റെ വളർച്ച. വയലും പറമ്പും വിത്തും മഴയും വിളവും എല്ലാം ജീവിതത്തിന്റെ സ്വാഭാവിക ഭാഗങ്ങളായിരുന്ന ആ കാലം ഇന്നും എന്റെ ഉള്ളിൽ ജീവനോടെയുണ്ട്. അതൊന്നും ഈ സായിപ്പിനറിയില്ല.

അതുകൊണ്ടാവണം, തണുപ്പിന്റെ വിറയിപ്പായാലും വേനലിന്റെ കാഠിന്യമുള്ള ഉച്ചയായാലും, സായിപ്പിന്റെ തോട്ടത്തിലേക്ക് ഒന്നു കണ്ണോടിക്കാതെ എനിക്ക് മനസ്സമാധാനം കിട്ടില്ല.

"അമ്മേ, പുറത്തു നല്ല തണുപ്പാണ്..."

"ചുട്ടുപൊള്ളുന്ന വെയിലാണ്..."

"ഇവിടെ വന്ന് ഇരിക്കൂ..."

എന്നൊക്കെ മക്കൾ പറയാറുണ്ട്.

ആര് കേൾക്കുന്നു!

സത്യത്തിൽ, ഞാൻ പറഞ്ഞാൽ ഇവർ കേൾക്കാറുണ്ടായിരുന്നെങ്കിൽ, ഇന്നിതൊക്കെ തിരികെ കേൾക്കേണ്ടി വരുമായിരുന്നോ?

സായിപ്പിന്റെ കൃഷിരീതികൾ പലപ്പോഴും എന്നെ അത്ഭുതപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഓരോ ചെടിയുടെയും സ്വഭാവം അറിഞ്ഞ ഒരു ഡോക്ടറെപ്പോലെയാണ് അയാൾ. അവിടെയൊരു ഗ്രീൻഹൗസ് ഉണ്ട്. ഓരോ വിത്തിനും അതിന് വേണ്ട ചൂടും തണുപ്പും കൃത്യമായി നൽകി മുളപ്പിച്ചെടുക്കും. മുളച്ചുവരുന്ന ഓരോ ചെടിയെയും ഒരു ശാസ്ത്രജ്ഞന്റെ ക്ഷമയോടെയും കരുതലോടെയും വളർത്തും.

എന്നാൽ അയാൾക്ക് അതൊന്നും വലിയ കാര്യമായി തോന്നാറില്ല.

കാരണം, കഷ്ടപ്പെട്ട് വളർത്തിയ തക്കാളികൾ കെട്ടുകണക്കിന് പഴുത്തുകിടക്കുമ്പോൾ അവ പറിച്ച് ഞങ്ങളുടെ പിന്നാമ്പുറത്ത് മേയാനെത്തുന്ന പുള്ളിമാൻമാർക്കു കൊടുക്കുന്നത് ഞാൻ സ്വന്തം കണ്ണാൽ കണ്ടിട്ടുണ്ട്.

ചുരയ്ക്കയൊക്കെ വള്ളിയിൽ കായ്ച്ചു കിടക്കുമ്പോഴും അവയെന്ത് ചെയ്യണമെന്ന് അവർക്കറിയില്ലെന്നു തോന്നും.

ഞങ്ങളായിരുന്നെങ്കിൽ അതുകൊണ്ട് ഒരു പത്ത് വിഭവമെങ്കിലും ഉണ്ടാക്കിയേനെ!

ഒരു ദിവസം ഞാൻ മകനോടു പറഞ്ഞു:

"മോനേ, ഞാനവരോട് ഇതെന്തിനാണ് കളയുന്നതെന്ന് ചോദിക്കാൻ പോവുകയാണ്."

അതു കേട്ടയുടൻ അവന്റെ മറുപടി വന്നു.

"അമ്മയ്ക്ക് തക്കാളിയും ചുരയ്ക്കയും ഇഷ്ടംപോലെ കടയിൽ നിന്ന് വാങ്ങിത്തന്നാൽ പോരെ?"

വഴക്കല്ലായിരുന്നു, പക്ഷേ വഴക്കിനേക്കാൾ ശക്തിയുണ്ടായിരുന്നു ആ വാക്കുകൾക്ക്.

കാരണം പറയുന്നതിൽ കാര്യമുണ്ടായിരുന്നു.

അവന്റെ ആശുപത്രിയിലെ സന്ദർശകരാണ് ഇവിടെയുള്ളവർ മിക്കവരും. അമ്മ അടുത്ത വീട്ടിൽ നിന്ന് പച്ചക്കറി യാചിക്കുന്ന കഥ നാട്ടിൽ പടരേണ്ടല്ലോ!

അവന്റെ അഭിമാനത്തിന് പോറലേൽക്കരുതെന്ന് ഞാനും കരുതി.

അങ്ങനെ ആ വർഷത്തെ സമ്മർ തുടങ്ങുമ്പോഴേക്കും ഒരു വലിയ തീരുമാനമെടുത്തു.

സായിപ്പിന്റെ തോട്ടം പോലെ എന്റെ തോട്ടവും ഉഗ്രനാക്കണം!

കടയിൽ പോയി കുറച്ചു മണ്ണും പോട്ടിങ് മിക്സും വാങ്ങി. സായിപ്പിന് ട്രക്കും ഉപകരണങ്ങളും ഉണ്ട്. അയാൾക്ക് മണ്ണ് വേണമെങ്കിൽ ട്രക്കിൽ കൊണ്ടുവന്ന് പറമ്പിൽ കൂമ്പാരമായി ഇട്ടാൽ മതി. ഇവിടെ മണ്ണിന് കുറവൊന്നുമില്ല. പക്ഷേ എനിക്കുവേണ്ടി ട്രക്കിൽ പോയി മണ്ണ് കൊണ്ടുവരാൻ ആരുമില്ല. കടയിൽ നിന്ന് ചാക്ക് വാങ്ങി വണ്ടിയിൽ കയറ്റുന്നതു മുതൽ വീട്ടിലെത്തിക്കുന്നതുവരെ ഞാൻ തന്നെ.

അതുകൊണ്ട് ലഭ്യമായതിൽ തൃപ്തിപ്പെടാൻ പഠിച്ചു.

രണ്ടേക്കറോളം സ്ഥലമുണ്ടെങ്കിലും എനിക്ക് വമ്പൻ പദ്ധതികളൊന്നുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. പാരമ്പര്യകൃഷി കണ്ടു വളർന്ന എനിക്ക് പുസ്തകത്തിലെ ശാസ്ത്രമല്ല, മണ്ണിന്റെ ഭാഷയാണ് കൂടുതൽ പരിചയം.

മകനെ സഹായത്തിന് വിളിച്ചു.

പട്ടണത്തിൽ വളർന്ന അവന് കൃഷിപ്പണി എന്നത് യൂട്യൂബ് വീഡിയോയിലെ കാഴ്ച മാത്രമാണ്.

അവൻ തൂമ്പ പിടിക്കുന്നത് കണ്ടപ്പോൾ തന്നെ എനിക്ക് പേടി തോന്നി.

"മോനെ, നീ പോയി നിന്റെ ജിമ്മിൽ കുത്തിമറിഞ്ഞോളൂ. ആ തൂമ്പ ഇങ്ങു തന്നാൽ മതി."

അവന്റെ കയ്യിൽ നിന്ന് തൂമ്പ തിരികെ വാങ്ങി.

അന്നു കഴിഞ്ഞ് ആ വഴിക്ക് അവനെ വിളിച്ചിട്ടില്ല.

മരുമകൾ നീതുവിനും മണ്ണ് കൈയിൽ പറ്റുന്നത് വലിയ ഇഷ്ടമല്ല. നല്ലൊരു എഞ്ചിനീയറാണ്. അടിപൊളിയായി പാചകം ചെയ്യും. അവളെ പറമ്പിൽ പണിയെടുക്കാൻ കെട്ടിക്കൊണ്ടുവന്നതാണോ എന്ന് ആളുകൾ കരുതില്ലേ?

പിന്നെ, അവൾ എനിക്ക് ഇപ്പോഴും കുഞ്ഞാണ്.

ആ കൈകളിൽ മണ്ണ് പറ്റുന്നതും എനിക്കിഷ്ടമല്ല.

ആ നഖങ്ങൾ അങ്ങനെ തന്നെ സുന്ദരമായി ഇരിക്കട്ടെ.

അങ്ങനെ കൃഷിവകുപ്പ് പൂർണമായും എന്റെ കൈവശമായി.

സത്യത്തിൽ, എനിക്ക് വേറെ വലിയ ജോലികളൊന്നുമില്ലായിരുന്നു.

അങ്ങനെ ഞാൻ കിളച്ചു. വളമിട്ടു. മണ്ണ് ഒരുക്കി.

ഒരു ഉഗ്രൻ പച്ചക്കറിത്തോട്ടം പിറന്നു.

ആദ്യം കരിയില പെറുക്കി മണ്ണിൽ ഇട്ടു. ഉണങ്ങിയ ഇലകൾ കത്തിച്ച് ചാരമാക്കി. പഴയകാലക്കാരിൽ നിന്ന് പഠിച്ച ചെറു അറിവുകളൊക്കെ വീണ്ടും ഓർത്തെടുത്തു. കുറച്ച് പോട്ടിങ് മിക്സും ചേർത്തു. പേപ്പർ കപ്പുകളിൽ മണ്ണിട്ട് വിത്ത് പാകി.

ഓരോ രാവിലെയും ഉറക്കമുണർന്നാൽ ആദ്യം കണ്ണ് തേടിയത് ആ കുഞ്ഞുചെടികളെയാണ്.

ഇല വിടർന്നോ?

വേരുറച്ചോ?

വളർച്ച തുടങ്ങിക്കാണുമോ?

അങ്ങനെയായിരുന്നു ഓരോ ദിവസവും.

കുഞ്ഞുങ്ങളെ വളർത്തുന്നതുപോലെ അവയെ നോക്കി. വളർന്നുവന്നപ്പോൾ ഓരോന്നിനെയും സൂക്ഷിച്ച് വേർതിരിച്ച് നട്ടു . പിന്നെ നിലത്തേക്കു മാറ്റി. മഴയും വെയിലും കാറ്റും കിട്ടുന്നിടത്ത് അവയെ സ്ഥാപിച്ചു.

അതിന് ശേഷം പ്രകൃതിയായിരുന്നു ബാക്കി പണി ചെയ്തത്.

ഒരു ദിവസം പൂവായി.

മറ്റൊരു ദിവസം കായായി.

അതിനു ശേഷമുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ കൂടകൾ നിറഞ്ഞു.

ഞാൻ പറിച്ചെടുത്തു.

വീണ്ടും നിറഞ്ഞു.

വീണ്ടും പറിച്ചെടുത്തു.

എന്റെ വെയിലേറ്റുള്ള ഈ അലച്ചിലും സന്തോഷവുമെല്ലാം കണ്ടിട്ടാവണം, സായിപ്പ് പതിവിന് വിപരീതമായി എന്റെ തോട്ടം ശ്രദ്ധിക്കുന്നത് ഞാൻ കണ്ടത്.

അയാളുടെ കണ്ണിൽ ഒരു ചോദ്യം ഉണ്ടായിരുന്നു.

'ഈ പട്ടണത്തിൽ നിന്ന് വന്ന സ്ത്രീയ്ക്ക് ഇത്ര കൃഷിയറിവോ?'

കണ്ണുകൾ കൂട്ടിമുട്ടിയപ്പോൾ ഞാൻ ഒരു "ഹായ്" പറഞ്ഞു.

അതിൽ കൂടുതൽ സംസാരിക്കാൻ നിന്നില്ല.

പെട്ടെന്ന് അകത്തേക്ക് കയറി വാതിൽ അടച്ചു.

ഇനി വിശദീകരിച്ചിട്ട് എന്തു കാര്യം?

എന്റെ കൃഷിരഹസ്യങ്ങൾ പറഞ്ഞ് അവനെ അസൂയപ്പെടുത്തേണ്ടല്ലോ!

അതിലുമുപരി, അകത്തിരുന്ന് എല്ലാം കണ്ടു രസിക്കുന്ന എന്റെ സ്വന്തം സായിപ്പിന് സങ്കടമായാലോ!

ഹിഹിഹി...

അങ്ങനെ ആ വർഷം മുഴുവൻ കഴിക്കാനുള്ള പച്ചക്കറികൾ ഞാൻ ശേഖരിച്ചു. അരിഞ്ഞു, പായ്ക്ക് ചെയ്തു, ഫ്രീസറിൽ സൂക്ഷിച്ചുവച്ചു.

എന്റെ അധ്വാനം വെറുതെയായില്ല.

മണ്ണ് എനിക്ക് നൽകിയ സന്തോഷം അളക്കാൻ വയ്യ.

ചിലപ്പോൾ ഞാൻ എന്നെത്തന്നെ നോക്കി ചിരിക്കും.

"തള്ളിക്കളഞ്ഞ കല്ല് ഒരു മൂലക്കല്ലായി" എന്ന ആ പഴമൊഴി എനിക്കായി എഴുതിയതാണോ എന്ന് പോലും തോന്നും.

എല്ലാം ദൈവാനുഗ്രഹം.

ശരിയാണ്, ആ കൃഷിപ്പണി എന്റെ നടുവിനും കാലിനും കുറച്ച് വേദനകൾ സമ്മാനിച്ചു. പക്ഷേ പൂത്തുലയുന്ന ചെടികളും കായകൾ ചുമന്ന് നിന്ന വള്ളികളും നിറഞ്ഞുനിന്ന ആ തോട്ടക്കാഴ്ചയും മനസ്സിൽ നിറഞ്ഞിരുന്ന സംതൃപ്തിയും അതിനേക്കാൾ വലിയ ഔഷധമായിരുന്നു.

മണ്ണിനോടുള്ള ഈ സ്നേഹം എന്താണെന്ന് ഇവർക്കൊന്നും മനസ്സിലാകില്ല.

പക്ഷേ മണ്ണിന് മനസ്സിലാകും.

ഞാൻ അതിനെ സ്നേഹിക്കുന്നതുപോലെ, അത് എന്നെയും ചേർത്തുപിടിക്കുന്നുണ്ടല്ലോ.

ശുഭം

സ്നേഹ കുരുന്നു